Nedir.Org *
Sponsorlu Bağlantılar
Zeus

Dendrokronoloji Nedir

Dendrokronoloji: ağaç gövdesinin enine kesiti üzerinde görülen yıllık halkaların incelenmesine dayanan yaş ölçme yöntemi.


Dendrokronoloji Resimleri

  • 3
    Dendrokronoloji Nedir 7 ay önce

    Dendrokronoloji Nedir

Dendrokronoloji Sunumları

  • 2
    Önizleme: 7 ay önce

    Dendrokronoloji Slayt (Sunum-PPTX)

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    DENDROKRONOLOJİ Remzi DAŞKIN

    2. Sayfa
    DENDROKRONOLOJİ NEDİR?

    3. Sayfa
    Ağaçlardaki yıllık halkaların sayılarak ağaç yaşlarının belirlenmesi bilimidir.Ağaçlardaki yıllık halkaların tarihlenmesidir (Stokes ve Smiley1996).‘Ağaçların yaşlandırılması’ olarak ifade edilen dendrokronoloji ile aslında bu basit tanımlamanın çok ötesinde, dikkate değer bilgilere ulaşabilmektir.Çünkü ağaçlarda her halkanın büyümesi sırasında var olan çevresel koşullar, ağaçlar tarafından adeta kayıt altına alınmaktadır. .

    4. Sayfa
    DENDROKRONOLOJİ VE TEMELPRENSİPLERİDendrokronoloji çalışmalarının temel malzemesi ağaçlardır. Bilindiği gibi ağaç her yıl sadece boyuna büyümez; aynı zamanda çap artımıda yapar.

    5. Sayfa
    Ağaç kabuğunun hemen altında gövdeyi saran birkaç hücre kalınlığındaki kambiyum tabakasının her yıl bölünmesi sonucu oluşan odun maddesi, yıllık halkaları oluşturur.İlk oluşan elemanların meydana getirdiği oduna “ilkbahar odunu”, mevsim sonuna doğru oluşan elemanların meydana getirdiği oduna da “yaz odunu” denir.ilkbahar ve yaz odunu her ikisi birden bir yıllık halkayı meydana getirir.

    6. Sayfa


    7. Sayfa
    Her bilim dalında olduğu gibi dendrokronolojide de gözlemlere ve deneyimlere dayanan ve temel kabul edilen bazı kavram yada prensipler vardır. Bunlar sırasıyla :

    8. Sayfa
    Aynılık prensibi: Ağaç gelişimini etkileyen bugünkü fiziksel ve biyolojik süreçler geçmişte de aynıydı.Sınırlayıcı faktörler prensibi: Ağacın gelişimi sınırlayıcı faktörü etkisi altıntadır.Ekolojik amplitüd kavramı: Doğal ortam koşulları ağacın yaşam alanı ve yayılış aralığını belirler.Yer seçimi: Denrokronolojik çalışmalar için kulanılacak örneklerin temininde, örnek alınacak alanın seçimi çok önemlidir.

    9. Sayfa
    Duyarlılık: Ağaçlarda yıllık büyüme halkaları yıldan yıla değişiklik gösterir. Koşulların uygun olmadığı yerlerde büyüyen ağaçların yıllık halkalarında daha fazla değişiklik gözlemlenir.Eşleştirme: Türler arasındaki yıllık halka genişliliği kalıplarının uyumuna dayanır.Tekrarlama: Kronolojinin doğru olabilmesi için çalışan alandan mümkün olduğunca fazla örnek alınmalı ve eşleştirme yapılmalıdır.

    10. Sayfa
    Standartlaşma: Dendrokronolojik çalışmada iklim dışındaki faktörlerin etkisi ortadan kaldırılır.Model geliştirme-çevresel ilişkiler: Eski iklimler ve coğrafi ortamlar hakkında fikir sahibi olmak, gelişmeyi etkileyen ortamlar hakkında modeller üretmekten geçer.Kalibrasyon ve doğrulama: Yıllık halka genişlikleri ile iklim değerlerinin karşılaştırılmasına ‘kalibrasyon’ denir. Yıllık halka verilerine dayanarak oluşturulan tahmini iklim diğerlerinin aynı dönemdeki aletsel verilerle karşılaştırması ‘doğrulama’ olarak tanımlanır.

    11. Sayfa
    DENDOKRONOLOJİNİN YAŞLANDIRMA YÖNTEMİ OLARAK GELİŞİMİ

    12. Sayfa
    DENDOKRONOLOJİDE İLK ADIMLARBirinci dönemde belli başlı ağaçların botanik özellikleri ve astronomi ile ilgili olan konuları kapsayan; Temelde mikroskop ya da büyüteç kullanılarak yıllık halkaların genişliğinin ölçülmesine dayanan, ilk adımların atıldığı dönemdir.

    13. Sayfa
    GELİŞİM AŞAMASIİkinci dönemde ağaç halkaları çalışmalarına tarih, klimatoloji ve arkeoloji ile ilgili konularda eklemiş ve yıllık halkaların ölçülmesi yıllık halka ölçüm aletleri yardımı ile yapılmaya başlanmıştır.

    14. Sayfa
    Amerikalı astronom A.E. Douglass dendokronolojinin kurucusu olarak kabul edilir.A.E. Douglass 1937 yılında Ağaç Halkası Laboratuarı’nı kurdu.

    15. Sayfa
    GENİŞLEME / YAYILMA AŞAMASIÜçüncü dönem ise artık dendrokronolojik çalışmalara tarih, arkeoloji, klimatoloji yanında jeomorfolojik çalışmaları da konunun içine dahil edilmiştir.Yıllık halkaların genişlikleri bilgisayarlar ve X-ışını cihazları gibi aletlerle ölçülmüş ve görüntü analizleri yapılaya başlamıştır.Dendokronoloji bu dönemde bir bilim dalı olarak kabul edilmiştir.

    16. Sayfa
    DENDOKRONOLOJİK ÇALIŞMA İÇİN ÖRNEK ALINMASI VE İNCELENMESİDendrokronolojik amaçlar için kullanılacak materyalCanlı ağaçlardanKesilmiş ağaçların gövde kesitlerindenFosilize olmuş ağaçlardan

    17. Sayfa
    Canlı bir ağacın yaşı Artım Burgusu denilen bir alet yardımıyla bulunur. Bu artım burgusu; yaşı ölçülecek ağacın gövdesinin yerden 1.30 m yüksekliğindeki bölgesinde, ağacın gövdesine çevirmek suretiyle sokulur. Daha sonra halka kaşığı yardımı ile ağaca zarar vermeden bir yaş halkası çubuğu dışarıya çıkarılır. Artım burgusu yardımıyla canlı ağaçtan alınan örneklere “artım kalemi” denir.

    18. Sayfa
    Artım Kalemi

    19. Sayfa


    20. Sayfa
    Örneklerin temin edildiği arazi çalışması aşamasını laboratuar çalışmaları izler. Laboratuar çalışmalarında eğer yıllık halka sınırları zor görünen örnekler varsa bu durumda ince kesit alınır ve boyama tekniğine başvurulur. İnce kesitlerde yıllık halkalar mikroskop yardımıyla incelenir.

    21. Sayfa
    DENDROKRONOLOJİ ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLECEK AĞAÇLAR Sedir (Cedrus libani) Sarıçam (Pinus sylvestris) Karaçam ( Pinus nigra ) Sapsız meşe (Quercus petraea), Saplı meşe (Quercus robur) Dendrokronoloji açıdan önemli ve üzerinde çok sayıda çalışma yapılan ağaçlar arasındadır.

    22. Sayfa
    Buna karşılık Göknar (Abies)Ladin (Picea orientalis) Kızılçam (Pinus brutia)Boylu ardıç (Juniperus excelsa)Kokar ardıç (J. Foetidissima)Porsuk (Taxus baccata) Dendrokronolojik açıdan üzerinde az sayıda çalışma yapılmış olan ağaçlardan bazılarıdır.

    23. Sayfa
    PETRİFİYE (TAŞLAŞMIŞ) AĞAÇ MALZEMEDENDROKNOLOJİ VE COĞRAFİ AÇIDAN ÖNEMİ Petrifikasyon yada taşlaşma, herhangi bir organik maddenin içindeki unsurların yerine mineral maddelerin gerçek dokuların taşa dönüşmesi olarak tanımlanabilir.

    24. Sayfa


    25. Sayfa
    Taşlama süreci gerçekleşen organik unsurlar arasında odun da yer alır.Odunun hücre çeperlerini oluşturulan selüloz ve ligninin yerine silisleşme ile silis mineralleri geçmektedir. Bu işlem sırasında odunun ilk şekli ve yapısı korunacak şekilde gerçekleşir.

    26. Sayfa
    Petrifiye olmuş ağaç örneklerinin tanımlanarak yaşlandırılmalarının yapılması ile ait oldukları döneme ilişkin iklim koşulları, bitki örtüsü hakkında dikkate değer bilgiler vermektedir. Taşlaşmış ağaçların detaylı incelenmesiyle elde edilen sonuçlar, jeolojik dönemler boyunca büyük değişikliğe uğrayan yeryüzü florasının daha iyi anlaşılmasını sağlamakta ve paleocoğrafya ile ilgili kanıtlar sunmaktadır.Örnekler; Kuzey Amerika’da Arizona, Ankara’nın Çamlıdere’de bulunmaktadır.

    27. Sayfa
    Karbon 14 (C14) YöntemiAğaçların büyüme halkalarının oluşturduğu malzeme ile C14 yaşlandırmasının doğrulanması çevresel bilimlerin tümüne, ancak özellikle de jeomorfolojiye yıllık halkaların temel bir katkısı olarak görülmektedir.Son yıllarda geleneksel C14 yaşlandırmasından, kalibre edilmiş yani doğrulanmış yaşlandırmalara geçiş, Geç Glasyelin önemli bir kısmı ile Holoseni tamamlamıştır.

    28. Sayfa
    Oldukça uzun sayılabilecek yıllık halka kronolojileri kullanılarak kalibrasyon eğrisinin uzatılması, yanılma payı yüksek olan yaşlandırma yöntemlerinin kullanılmasıyla ilgili bu kronolojik sorunu çözmede dönüm noktası olmuştur. Çam ağacı ( pinus longaeva) 4000 yıldan daha fazla yıllık halkaya sahip bir ağaç olduğu için dendrokronoloji çalışmalarına ve doğal C14 değişimleri çalışmalarına büyük yarar sağlamıştır.

    29. Sayfa
    Polen AnalizleriDendrokronolojik çalışmalardan bazıları polen çalışmaları ile karşılaştırılmakta yada desteklenmektedir .Polen analizleri geçmişteki ekolojik ve klimatolojik koşulları anlamak için gerekli bilgi, incelenen bitki veya topluluğun günümüzdeki dağılımı ve iklim koşulları arasındaki ilişkinin belirlenmesi esasına dayanmaktadır.

    30. Sayfa
    LİKENOMETRİLikenometri özellikle üzerinde ağacın olmadığı depolar ya da yerşekilleri üzerinde yaş konusunda tahmin yapmaya imkân vermektedir. Likenometride daha çok, Çoğunlukla kaya yüzeylerinde ve diğer uygun alanlarda yetişen yavaş büyüyen ve bir kabuğa benzeyen likenler kullanılmaktadır.

    31. Sayfa


    32. Sayfa
    Kuzey ve Güney Amerika’da glasiye ilerlemeleri ile ilgili bazı çalışmalar dendrokronoloji ve likenometrinin birlikte kullanıldığı iyi örnekler olarak tanımlanmaktadır. 1970’lerde yapılan liken ölçüm sonuçları, İsveç kuzeyinde bazı yıllarda glasyallerin gerilediği ve morenlerin oluştuğu ortaya çıkmıştır. Elde edilen sonuçlar ağaçların yıllık halkalarındaki daralmalarla uyum göstermiştir.

    33. Sayfa
    VarvlarAkarsular göllerde yıllık olarak çok ince tabakalardan (lamina) oluşan tortullara “varv” denir.Bunlar devri (ritmik) tabakalaşma gösteren çökellerdir. Devri tabakalaşmanın nedenlerinin başında, sıcaklık ve buharlaşma miktarındaki ritmik oynamalar ile mevsimlerin iklim özelliklerine göre taşıma gücünde ve çökelme ortamında meydana gelen değişikler gelir.

    34. Sayfa
    Varvlar ile de çevresel değişim dinamikleri ve zaman konusunda önemli bulgulara ulaşılabilmektedirYaşlandırmalarda varvlar ile ağaçlardan elde edilen yıllık halka kronolojileri de karşılaştırılmaktadırÖrneğin; Kanada Kayalık dağlarında beyaz kabuklu çam (Pinus albicaulis) kronolojileri ile varv kronolojilerini karşılaştırmıştır.

    35. Sayfa


    36. Sayfa
    BUZUL KAROTLARIBuzul karotlarında yaşlandırma, yıllık katmanların yüzeyden aşağıya doğru sayılmasıyla elde edilir.Dendroglasyoloji, “glasiyelerin salınımlarının ortaya konulabilmesinde yıllık halkaların kullanılması” olarak tanımlanmıştır.Hem fosil ağaçlarla hem de yaşayan ağaçlarla morenlerin yaşlandırılması ve ağaçların üst sınırındaki değişiklikler bu alt disiplin içinde ele alınmıştır.

    37. Sayfa
    FİZİKİ COĞRAFYA ÇALIŞMALARINDA DENDROKRONOLOJİ UYGULAMALARI

    38. Sayfa
    Paleoklimatoloji ve DendrokronolojiGüncel İklim özellikleri ile geçmişteki iklim özelliklerinin dendrokronolojik yöntemlerle araştırılması dendroklimatoloji, aynı özelliklerin haritalanması amacıyla yıllık halka analizlerinin kullanılması da dendroklimatografi olarak tanımlanmaktadır.

    39. Sayfa
    Ağaçların yıllık halkaları, onları eski iklimlere ait bilgiler için çok değerli kaynak haline getiren özelliklere sahiptir.Ağaçların yıllık halka genişliklerinin, yıl serileri ile devamlılık göstermesi, bu nedenle de kolayca ölçülebilmesi ve bu ölçümlerin iklim verileri ile uyumlandırılabilmesi; halkaların oluştukları belirli zaman içerisinde tarihlenip, iklim verilerinin zaman içinde kesin olarak tarihlenmelerine imkân sağlamasıdır.

    40. Sayfa
    Söz konusu özellikler geçmişte meydana gelmiş olan iklim salınımlarının anlaşılmasına ve gelecekle ilgili öngörülerde bulunmaya yardımcı olmaktadır. Bu veriler gelecekte örneğin uzun süren kuraklıklar gibi, iklimin neden olacağı doğal afetlerin tahmininde de kullanılabilecektir. Bu nedenle de günümüzde konuyla ilgili çalışmalar daha ilgi çekici hale gelmiş bulunmaktadır.

    41. Sayfa
    Bitki Örtüsü ve Dendrokronoloji Bitki örtüsü ile ilgili çalışmalara çok sayıda örnek vermek mümkündür. Örneğin; Apenin dağlarında yaşlı Avrupa kayını (Fagus sylvatica) toplulukların dendrokronolojisi ve bu topluluklarının yapısal özelliklerinin açıklanması.Finlandiya batısındaki kıyı alanlarında Avrupa ladini (Picea abies) gelişimi ile kış mevsimi koşulları arasındaki ilişkilerin ortaya konulması.

    42. Sayfa
    Sibarya batısında Sibirya ladini (Picea obavata) ve Sibirya melezi (Larix sibirica) gibi kon,fer ağaç türlerinde, meydana gelen don olayları yada ani sıcaklık düşüşleri gibi etkilerin ortaya konulması.Alaska civarında arktik ağaç çizgisindeki permafrost alanlarında, bitkilerin gelişimi ve donmuş toprak ilişkilerinin çalışılması.Geçmişteki vejetasyonun özellikleri ve dağılışı,söz konusu dönemin diğer coğrafi özelliklerinin de göstergesidir.

    43. Sayfa
    Yangınlar ve DendrokronolojiDendrokronolojik çalışmalarla özellikle doğal vejetasyonun yoğun ve yangın riskinin fazla olduğu alanlarda eski yangınların tarihlendirilmesi yapılabilir.Yangın izleri ağaçtaki kömürleşme ile belirlenir.Yanmış gövde kabukları, ağacın yangına maruz kaldığının belirgin bir göstergesidir.Çoğunlukla hakim elemanı çam türleri olan kuru ormanlarda meydana gelen küçük ve orta büyüklükteki yangınlar sırasında ağacın zarar gören kısımlarında meydana gelen yara izlerinin dendrokronolojik olarak tarihlendirilmesiyle yangın yılları tespit edilebilmektedir.

    44. Sayfa
    AĞAÇ HALKALARINDA YANGIN TESBİTİ

Dendrokronoloji Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Dendrokronoloji Ek Bilgileri

Bu yazıya sende yeni bilgi ekleyerek gelişmesine yardımcı olabilirsin..

Kapak Resmi
Dendrokronoloji Nedir
Yazı İşlemleri
İlgili Yazılar
01 | Dendrokronoloji
02 | Abanoz
03 | Ağaç
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)